Recensie in NRC

Afgelopen zaterdag (11 april) publiceerde NRC Handelsblad een recensie van Oog in Oog. Lucette ter Borg kwam op bezoek en vond er het volgende van... Gelukkig dat ze er nog steeds zijn – de pioniers die vers van de academie de handen ineenslaan, niet genoegen nemen met bestaande expositie- en discussieruimtes, maar zelf iets opzetten en daar het mooiste bij elkaar brengen wat de kunstacademie te bieden had: eindeloos ouwehoeren over je werk, samenwerken in een atelier én kennismaken met onbekende, gloedvolle kunst. De meeste van dit soort initiatieven sneuvelt na één, twee jaar. Een organisatie opzetten is niet het moeilijkst, zo blijkt, veel moeilijker is het die organisatie te bestendigen.
In dat laatste slaagt de stichting KOP in Breda al sinds 2004, toen ex-Sint Joost-studenten Dennis Elbers en Yasser Ballemans besloten in Breda een ruimte te huren waar ze werk van vrienden in een brede, ook internationale, context konden tonen. Stichting KOP was het resultaat. Inmiddels zetelt het initiatief in een voormalig elektriciteitsbedrijf onder de rook van de Bredase suikerfabriek. Het is een groot, modernistisch kantoor, met net dat randje verval dat een kunstenaarsinitiatief zo romantisch en dynamisch maakt.
Samen met het Brabants Instituut voor School en Kunst is nu een omvangrijke tentoonstelling opgezet over portretkunst in de schilderkunst en de fotografie. Schilders, tekenaars en fotografen verhouden zich altijd tot elkaar en elkaars métier, in die zin dat er voortdurend besluiten vallen voor of tegen realisme, voor of tegen manipulatie, voor of tegen wat je wel en juist niet wilt laten zien.
Alle 28 deelnemers zijn geselecteerd op hun afwijkende benadering van het doodgewone portret. Dat kan een keuze zijn, zoals fotograaf Celine van Balen doet, voor een zo nauwgezet, bloot mogelijk gezicht, ontdaan van alle franje, en met elk rimpeltje, pukkeltje en schilfertje van de geportretteerde zichtbaar in beeld gebracht. Het kan ook een juist onherkenbaar, uit abstracte brokstukken bij elkaar geschilderd portret zijn (Rein Blank). Schilder Jaap de Vries bewerkte een beroemde foto van Carel van Hees. Van Hees fotografeerde in 2000 Play, een jongen met buitenboord-beugel, zijn sproetengezicht vertrokken tot een gruwelijke grimas. De Vries schilderde negen jaar later een nog gruwelijker en onherkenbaarder versie: Birth of a Face. In deze ‘gezichtsgeboorte’ zijn de gelaatstrekken nog verborgen onder een zompig rood. Duidelijk zijn alleen de tanden, de opengesperde mond en het martelwerktuig van de beugel daaromheen.
Het goede van de tentoonstelling in KOP is dat naast werk van bekende kunstenaars ook werk hangt van jonge, nog nauwelijks doorgebroken kunstenaars – en dat is precies waar KOP ooit voor werd opgericht. Er zijn kleine, maar ook grote beloften voor de toekomst, en tot die grote beloften behoren de fotografen Anouk Kruithof en Louise te Poele, de tekenaars Thijs Persijn en Anouk Bax en de schilder Pascal Bastiaenen.
Bastiaenen toont in KOP twee reusachtige groepsportretten, waarin de eenzaamheid van het uit elkaar gevallen gezin waarvan hij vroeger deel uitmaakte op een niet sentimentele manier wordt verbeeld. Bastiaenen schildert zo trefzeker, intens en vol engagement (op zijn website zijn even goede schilderijen te vinden over bijvoorbeeld het conflict in het Midden-Oosten), dat het onbegrijpelijk is waarom nog geen enkele gerenommeerde galerie zich over hem heeft ontfermd. Kom op, galeries uit het Westen: wat belet jullie?